Έκλεισε τα 59 ο Παύλος Ντε Γκρες: Το μήνυμα που έκανε αίσθηση-«Πρέπει να ξεκινήσει ένας εθνικός διάλογος»
Ο Παύλος Ντε Γκρες συμπλήρωσε τα 59 του χρόνια την Τετάρτη 20 Μαΐου. Λίγες ημέρες νωρίτερα είχε ταξιδέψει στο Λονδίνο για τις επετειακές εκδηλώσεις των 50 χρόνων του King’s Trust International, όπου διατελεί αντιπρόεδρος. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων συναντήθηκε με τον Βασιλιά Κάρολο Γ΄ στη δεξίωση που πραγματοποιήθηκε στους κήπους του Παλάτι του Μπάκιγχαμ.
Παραμονή των γενεθλίων του, μέσα από την επίσημη ιστοσελίδα της οικογένειάς του, προχώρησε σε μια εκτενή δημόσια τοποθέτηση για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, με αφορμή την αυτοκτονία δύο 17χρονων κοριτσιών που φέρονται να βίωναν έντονη ψυχολογική πίεση ενόψει των Πανελλαδικών εξετάσεων.
Στην αρχή της παρέμβασής του ανέφερε:
«Πριν από λίγες ημέρες, η κοινωνία μας βρέθηκε ξανά αντιμέτωπη με μια τραγωδία που συγκλονίζει κάθε γονέα: δύο νεαρά κορίτσια φέρονται να έχασαν τη ζωή τους, μέσα σε ένα κλίμα αφόρητης ψυχολογικής πίεσης και άγχους γύρω από τις Πανελλαδικές εξετάσεις. Ανεξαρτήτως των ακριβών συνθηκών κάθε περίπτωσης, κανείς δεν μπορεί πλέον να αγνοήσει το τεράστιο ψυχικό βάρος που κουβαλούν σήμερα οι έφηβοί μας».
Στη συνέχεια αποκάλυψε ότι δέχεται καθημερινά επιστολές και μηνύματα για διάφορα ζητήματα, ωστόσο μια επιστολή μητέρας τον επηρέασε ιδιαίτερα. Όπως σημείωσε, ως πατέρας πέντε παιδιών, διάβασε το μήνυμα με βαθιά κατανόηση και ανησυχία, επισημαίνοντας πως χιλιάδες οικογένειες φοβούνται ότι τα παιδιά τους μεγαλώνουν θεωρώντας πως η αξία τους εξαρτάται από λίγες ώρες εξετάσεων.
Ο ίδιος εξήγησε ότι, ενόψει της δημόσιας συζήτησης για το σχολείο και το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, επιθυμεί να καταθέσει σκέψεις και προβληματισμούς που προκύπτουν από την εμπειρία μαθητών και οικογενειών κατά την προετοιμασία για τις εξετάσεις.
Σύμφωνα με τον Παύλο Ντε Γκρες, υπάρχουν συγκεκριμένα σημεία που χρειάζονται ουσιαστικές αλλαγές:
Πρώτον, υπογράμμισε ότι δίνεται υπερβολικό βάρος σε μία μόνο εξεταστική διαδικασία, αφού το μέλλον των μαθητών φαίνεται να εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την επίδοσή τους σε λίγες ημέρες εξετάσεων. Όπως είπε, «ολόκληρη η δομή και η φιλοσοφία των Πανελλαδικών χρειάζονται επικαιροποίηση».
Δεύτερον, στάθηκε στον έντονο ανταγωνισμό που δημιουργεί η ανάγκη για ολοένα υψηλότερες βαθμολογίες σε συνδυασμό με τον περιορισμένο αριθμό θέσεων στα πανεπιστήμια, κάτι που προκαλεί ασφυκτική πίεση και άγχος τόσο στους μαθητές όσο και στις οικογένειές τους.
Τρίτον, αναφέρθηκε στον εξετασιοκεντρικό χαρακτήρα του συστήματος, σημειώνοντας ότι συχνά προτεραιότητα έχουν η αποστήθιση και η βαθμολογία αντί της ουσιαστικής γνώσης, της δημιουργικότητας και της ανάπτυξης δεξιοτήτων και προσωπικότητας. Παράλληλα, χαρακτήρισε θετική και αναγκαία τη συζήτηση που έχει ξεκινήσει για το Εθνικό Απολυτήριο.
Τέταρτον, έκανε λόγο για εξάντληση των μαθητών, εξαιτίας του συνδυασμού σχολείου, φροντιστηρίων, ιδιαίτερων μαθημάτων και πολύωρης μελέτης, που —όπως είπε— στερεί από τους νέους προσωπικό χρόνο, ξεκούραση, ισορροπία και δημιουργικότητα.
Τέλος, τόνισε ότι πολλά παιδιά μεγαλώνουν πιστεύοντας πως μία αποτυχία στις Πανελλαδικές είναι οριστική και καθορίζει ολόκληρη τη ζωή τους. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Καμία εξέταση δεν μπορεί να καθορίσει την αξία, το μέλλον ή την προσωπικότητα ενός νέου ανθρώπου».
Σε άλλο σημείο της τοποθέτησής του υποστήριξε:
«Βεβαίως, η οικογένεια και η κοινωνία έχουν επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο. Όμως οι Πανελλαδικές αποτελούν ένα σύστημα που πιέζει τους πάντες».
Συνεχίζοντας, περιέγραψε πως το συνεχές κυνήγι του βαθμού ξεκινά ήδη από τα πρώτα σχολικά χρόνια και κορυφώνεται στην εφηβεία, εξαντλώντας όχι μόνο τους μαθητές αλλά και ολόκληρες οικογένειες. Όπως ανέφερε, η καθημερινότητα πολλών νέων περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από εξετάσεις, φροντιστήρια και ιδιαίτερα μαθήματα, δημιουργώντας μια κοινωνία εγκλωβισμένη στη λογική της βαθμολογίας και της εισαγωγής στο πανεπιστήμιο.
Παράλληλα, εξέφρασε την άποψη ότι αν η κοινωνία απομακρυνόταν σταδιακά από αυτό το μοντέλο, τότε παιδιά, οικογένειες και κοινωνία θα μπορούσαν να ζήσουν με μεγαλύτερη ελευθερία μέσα σε ένα πιο ανθρώπινο πλαίσιο.
Ο Παύλος Ντε Γκρες αναγνώρισε ότι σήμερα ίσως δεν υπάρχουν όλες οι απαντήσεις για το ποιο σύστημα θα μπορούσε να αντικαταστήσει πλήρως τις Πανελλαδικές, ωστόσο τόνισε πως πρέπει να ξεκινήσει ένας σοβαρός εθνικός διάλογος για εναλλακτικές λύσεις. Πρότεινε μάλιστα τα ελληνικά πανεπιστήμια να αναγνωρίζουν περισσότερο διεθνή εκπαιδευτικά συστήματα και εξετάσεις, όπως το International Baccalaureate, που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες σε πολλές χώρες.
Κατά την άποψή του, μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το ψυχολογικό και οικονομικό βάρος που επωμίζονται οι νέοι προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση στη χώρα τους.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το ίδιο το σχολείο πρέπει να ενισχυθεί ουσιαστικά, παρέχοντας ψυχολόγους και συμβούλους ώστε οι μαθητές να μπορούν να εκφράζουν τις ανησυχίες τους και να λαμβάνουν υποστήριξη. Επίσης, πρότεινε την οργάνωση δράσεων για τη διαχείριση του άγχους και την ενίσχυση της ψυχικής υγείας, καθώς και την καλλιέργεια κλίματος συνεργασίας, εμπιστοσύνης και αλληλοσεβασμού αντί υπερβολικού ανταγωνισμού.
Επιπλέον, σημείωσε ότι το σχολείο πρέπει να απομακρυνθεί από τη μονοδιάστατη πίεση των βαθμών και να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην ουσιαστική μάθηση, στην προσωπική εξέλιξη και στις δεξιότητες ζωής. Παράλληλα, πρότεινε να ενημερώνονται οι μαθητές για εναλλακτικές επαγγελματικές και εκπαιδευτικές διαδρομές, ώστε να μη θεωρούν τις Πανελλαδικές τη μοναδική ευκαιρία επιτυχίας.
Αναφέρθηκε ακόμη στη σημασία της στενότερης σχέσης ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς και μαθητές, ώστε οι έφηβοι να νιώθουν ασφάλεια και εμπιστοσύνη όταν χρειάζονται βοήθεια.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη συμμετοχή των νέων σε ομαδικές δραστηριότητες, στον αθλητισμό και στην επαφή με τη φύση. Ανέφερε συγκεκριμένα τους Προσκόπους και οργανισμούς όπως το Outward Bound, υποστηρίζοντας ότι συμβάλλουν σημαντικά στην ψυχική και κοινωνική ευημερία των νέων. Παράλληλα, κάλεσε την κοινωνία να δώσει μεγαλύτερη αξία στη φιλία, την κοινότητα και τη φύση αντί της απομόνωσης πίσω από κινητά, tablets και «AI companions».
Όπως σημείωσε, αρκετές από αυτές τις αρχές περιλαμβάνονται ήδη στα προγράμματα Achieve του King’s Trust International, τα οποία —όπως είπε— έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμα στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, της ανθεκτικότητας και των δεξιοτήτων ζωής των νέων.
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, τόνισε ότι η Ελλάδα διαθέτει λαμπρούς νέους ανθρώπους και έθεσε το ερώτημα αν η κοινωνία θα συνεχίσει να τους μεγαλώνει μέσα στον φόβο ή αν θα τολμήσει να δημιουργήσει ένα πιο σύγχρονο, ανθρώπινο και προσαρμοσμένο στις ανάγκες της εποχής εκπαιδευτικό σύστημα, που θα προσφέρει περισσότερες επιλογές και ελπίδα στους νέους.
Κατέληξε λέγοντας:
«Γιατί, στο τέλος της ημέρας, σημασία δεν έχει μόνο η επιτυχία στις εξετάσεις. Σημασία έχει η ίδια η ζωή».
