Βίσση-Καρβέλας: Πόλεμος μέχρι τέλους – Μπορεί να της «κόψει» τα τραγούδια που την έκαναν σταρ;
Η δημόσια σύγκρουση της Άννας Βίσση με τον Νίκο Καρβέλα δεν φαίνεται να περιορίζεται πλέον σε μία οικονομική διαφωνία ή σε μια προσωπική ρήξη δύο ανθρώπων που μοιράστηκαν δεκαετίες ζωής και συνεργασίας. Η κόντρα τους αγγίζει πλέον τον ίδιο τον πυρήνα της κοινής μουσικής τους ιστορίας και φέρνει στο προσκήνιο ένα ιδιαίτερα σοβαρό ερώτημα: τι μπορεί να συμβεί αν η διαμάχη περάσει και στα τραγούδια;
Στη μακρόχρονη καριέρα της, η Άννα Βίσση εκτιμάται ότι έχει ερμηνεύσει περίπου 450 έως 470 διαφορετικά τραγούδια, χωρίς να υπολογίζονται χωριστά οι ζωντανές εκτελέσεις, οι επανεκδόσεις και τα remix. Η ίδια έχει αναφερθεί σε περισσότερα από 400 κοινά τραγούδια με τον Νίκο Καρβέλα, στα οποία εκείνος υπογράφει τη μουσική, τους στίχους ή και τα δύο.
Η σχέση των δύο καλλιτεχνών είναι, επομένως, πολύ βαθύτερη από μια συνηθισμένη συνεργασία. Η φωνή, η σκηνική παρουσία και η ερμηνεία ανήκουν στην Άννα Βίσση, όμως ένα τεράστιο κομμάτι της μουσικής της ταυτότητας έχει χτιστεί πάνω στις δημιουργίες του Νίκου Καρβέλα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με όσα έχει υποστηρίξει ο ίδιος, από τα 50 τραγούδια που παρουσιάστηκαν στη μεγάλη συναυλία του ΟΑΚΑ, τα 47 έφεραν τη δική του υπογραφή.
Ακριβώς γι’ αυτό η μεταξύ τους σύγκρουση αποκτά πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Δεν πρόκειται απλώς για δύο πρώην συζύγους που απέκτησαν μαζί μία κόρη και παρέμειναν στενοί μετά το διαζύγιό τους. Πρόκειται για δύο καλλιτέχνες των οποίων οι πορείες συνδέθηκαν σχεδόν απόλυτα για δεκαετίες.
Ο Νίκος Καρβέλας, στη δημόσια τοποθέτησή του, υποστήριξε ότι η Άννα Βίσση έχει πλέον ακολουθήσει μια κατεύθυνση με την οποία δεν συμφωνεί. Αναφέρθηκε στη λογική ενός «φαραωνικού υπερθεάματος», στις υψηλές τιμές ορισμένων εισιτηρίων και άφησε σαφείς αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο, κατά τη δική του εκδοχή, αντιμετωπίστηκε ο δημιουργός των τραγουδιών που αποτέλεσαν τον βασικό κορμό της συναυλίας.
Η απάντηση της Άννας Βίσση ήταν εξίσου σκληρή. Η τραγουδίστρια χαρακτήρισε τη δήλωσή του γεμάτη «υποκρισία και λαϊκισμό», υποστηρίζοντας πως ο Νίκος Καρβέλας γνώριζε το καλλιτεχνικό σχέδιο της συναυλίας στο ΟΑΚΑ και δεν είχε εκφράσει εγκαίρως αντίρρηση ούτε για την παραγωγή ούτε για τις τιμές των εισιτηρίων.
Παράλληλα, προχώρησε σε ακόμη σοβαρότερες καταγγελίες, ισχυριζόμενη ότι τρεις ημέρες πριν από τη συναυλία ο Νίκος Καρβέλας ζήτησε 1,5 εκατομμύριο ευρώ, δίνοντας, σύμφωνα με εκείνη, προθεσμία 24 ωρών για την καταβολή του ποσού και απειλώντας διαφορετικά ότι θα χρησιμοποιούσε κάθε διαθέσιμο μέσο για να εμποδίσει τη διεξαγωγή της συναυλίας.
Και κάπου εδώ προκύπτει το μεγάλο ερώτημα: μπορεί ο Νίκος Καρβέλας να απαγορεύσει στην Άννα Βίσση να τραγουδά τις δημιουργίες του;
Η απάντηση δεν είναι μονολεκτική. Το γεγονός ότι ένας ερμηνευτής έχει συνδέσει τη φωνή και την καριέρα του με ένα τραγούδι δεν σημαίνει ότι αποκτά αυτομάτως τα πνευματικά δικαιώματα πάνω στη μουσική ή στους στίχους του.
Ο δημιουργός διαθέτει περιουσιακά δικαιώματα πάνω στο έργο του, στα οποία περιλαμβάνεται και η δυνατότητα ελέγχου της δημόσιας εκτέλεσής του. Ωστόσο, το αν μπορεί πρακτικά να σταματήσει μία συγκεκριμένη ερμηνεία εξαρτάται από πολύ περισσότερους παράγοντες.
Καθοριστικό ρόλο έχουν οι συμβάσεις που έχουν υπογραφεί, οι άδειες που βρίσκονται σε ισχύ, οι πιθανές συμμετοχές άλλων δημιουργών και το αν τα δικαιώματα έχουν ανατεθεί σε οργανισμό συλλογικής διαχείρισης. Οι οργανισμοί αυτοί είναι εκείνοι που, σε πολλές περιπτώσεις, χορηγούν τις άδειες για τη δημόσια εκτέλεση των έργων.
Επομένως, μία απλή δημόσια δήλωση του Νίκου Καρβέλα δεν θα ήταν αρκετή για να εξαφανιστούν αυτομάτως τα τραγούδια του από τις συναυλίες της Άννας Βίσση. Θα έπρεπε να εξεταστεί ξεχωριστά το νομικό καθεστώς κάθε τραγουδιού, οι υπάρχουσες συμβάσεις και οι άδειες που έχουν ήδη δοθεί.
Ακόμη και στην περίπτωση που ένας δημιουργός ανακαλέσει δικαιώματα που έχει αναθέσει σε οργανισμό συλλογικής διαχείρισης, αυτό δεν συνεπάγεται απαραίτητα ότι ακυρώνονται άμεσα όλες οι υφιστάμενες άδειες. Υπάρχουν διαδικασίες και χρονικά περιθώρια που πρέπει να ακολουθηθούν.
Διαφορετική είναι και η περίπτωση των ήδη κυκλοφορημένων ηχογραφήσεων. Ένας πιθανός περιορισμός στις μελλοντικές ζωντανές εμφανίσεις δεν σημαίνει ότι οι παλαιότερες επιτυχίες θα εξαφανίζονταν αυτομάτως από τις ψηφιακές πλατφόρμες, τα ραδιόφωνα ή την αγορά. Η δημόσια εκτέλεση και η εκμετάλλευση μιας ήδη ηχογραφημένης εκτέλεσης αποτελούν διαφορετικές κατηγορίες δικαιωμάτων.
Υπάρχει, επίσης, το ηθικό δικαίωμα του δημιουργού, που αφορά μεταξύ άλλων την αναγνώριση της πατρότητας του έργου και την προστασία του από αλλοιώσεις. Και αυτό, όμως, δεν συνεπάγεται από μόνο του μια γενική απαγόρευση κάθε ερμηνείας.
Αν, παρ’ όλα αυτά, ο Νίκος Καρβέλας αποφάσιζε να κινηθεί μέχρι τέλους και κατάφερνε νομικά να περιορίσει ουσιαστικά τη χρήση μεγάλου μέρους του καταλόγου του, η Άννα Βίσση θα βρισκόταν μπροστά σε μία τεράστια καλλιτεχνική πρόκληση.
Δεν θα έχανε απλώς μερικά τραγούδια. Θα έπρεπε να ξαναχτίσει σε σημαντικό βαθμό το ζωντανό της πρόγραμμα, να στηριχθεί περισσότερο σε έργα άλλων δημιουργών και να επενδύσει σε νέο υλικό. Οι μεγάλες επιτυχίες του Καρβέλα είναι άρρηκτα δεμένες με τη φωνή και τη σκηνική της ιστορία.
Από την άλλη πλευρά, εκατοντάδες δημιουργίες του Νίκου Καρβέλα ταυτίστηκαν στο μυαλό του κοινού με την ερμηνεία, την προσωπικότητα και τη σκηνική παρουσία της Άννας Βίσση.
Γι’ αυτό, αν η κόντρα τους περάσει πραγματικά και στα πνευματικά δικαιώματα, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι βαριές και για τις δύο πλευρές. Εκείνος έγραψε ένα τεράστιο μέρος της μουσικής της ιστορίας και εκείνη έδωσε φωνή στα τραγούδια που τον καθιέρωσαν ως έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους δημιουργούς της ελληνικής μουσικής.
Μαζί δημιούργησαν έναν μύθο. Το ερώτημα τώρα είναι αν η σημερινή τους ρήξη μπορεί να φτάσει μέχρι το ίδιο το ρεπερτόριο που έχτισαν μαζί.
